Tel: +48 22 400 78 76

Higiena i pielęgnacja ciała podopiecznego

Jednym z podstawowych obowiązków opiekunów jest dbanie o właściwą higienę i pielęgnację ciała podopiecznego. Higiena ma ogromne znaczenie dla zdrowia i samopoczucia, a jej sprawnie przeprowadzona nie musi być przykrym obowiązkiem dla żadnej ze stron.

Mycie ciała: prysznic lub kąpiel

Przy każdym myciu ciała obowiązują podstawowe zasady, których należy przestrzegać:

  • Higiena osobista jest bardzo ważna, ale nie można jej przeprowadzić na siłę. Jeśli podopieczny nie daje się przekonać do higieny osobistej, to opiekun nie może jej przymusowo egzekwować.
  • Wszelkie czynności opiekuna dotyczące zabiegów higienicznych są wyjaśniane osobie wymagającej opieki i zgłaszane z wyprzedzeniem.
  • Ogólną obserwację stanu zdrowia pacjenta należy prowadzić podczas higieny osobistej.
  • Ciało jest dokładnie myte „od góry do dołu” (tj. od głowy, górnej części ciała do dolnej części ciała).
  • Do różnych części ciała należy używać osobnych myjek i ręczników . Zwykle są wyodrębnione: jeden zestaw do górnej część ciała, a drugi do dolnej część ciała.
  • Zaleca się stosowanie produktów pielęgnacyjnych o pH neutralnym dla skóry, aby nie obciążać dodatkowo skóry chemicznymi substancjami.
  • Opiekun powinien zdezynfekować ręce przed i po zakończeniu wszelkich podstawowych czynności pielęgnacyjnych oraz po kontakcie z wszelkiego rodzaju wydalinami lub po kontakcie z okolicą intymną osób wymagających opieki.
  • Jeśli rękawiczki i środki dezynfekujące nie są dostępne w środowisku domowym, opiekunowie muszą skontaktować się z krewnymi lub agencją.

Higiena Seniorki – mycie intymne kobiety

Przed rozpoczęciem higieny intymnej i po jej zakończeniu dokładnie umyj ręce. Nie zapomnij też o rękawiczkach jednorazowych.

Aby podczas podmywania nie rozmazać bakterii jelitowych do pochwy, mycie odbywać się powinno w kierunku od pochwy do odbytu:

  • Podnieś nogi seniorki i lekko je rozłóż
  • Ostrożnie umyj wargi sromowe wewnętrzne, rozszerzając je i osusz
  • Ostrożnie umyj zewnętrzne wargi sromowe i osusz je
  • Starannie umyj i osusz pozostałe okolice intymne – w razie potrzeby, po konsultacji z lekarzami, krewnymi i specjalistycznym personelem pielęgniarskim, obserwuj je pod kątem zmian skórnych
  • Obróć seniorkę w swoim kierunku (ewentualnie przy wsparciu jej krewnego)
  • Dokładnie umyj odbyt w kierunku od odbytu do kości krzyżowej, następnie osusz – w razie potrzeby po konsultacji z lekarzami, rodziną, personelem pielęgniarskim, obserwuj pod kątem zmian skórnych

Higiena Seniora – mycie intymne mężczyzny

Przed rozpoczęciem higieny intymnej i po jej zakończeniu dokładnie umyj ręce. Nie zapomnij też o rękawiczkach jednorazowych.

  • Delikatnie odciągnij napletek penisa
  • Ostrożnie umyj żołądź za pomocą myjki i osusz
  • Ostrożnie wsuń napletek z powrotem na penisa
  • Ostrożnie unieś mosznę, umyj i osusz
  • Starannie umyj i osusz pozostałe okolice intymne – w razie potrzeby, po konsultacji z lekarzami, krewnymi i specjalistycznym personelem pielęgniarskim, obserwuj pod kątem zmian skórnych
  • Obróć seniora w swoim kierunku (ewentualnie przy wsparciu jego krewnego)
  • Dokładnie umyj odbyt w kierunku od odbytu do kości krzyżowej, następnie osusz – w razie potrzeby po konsultacji z lekarzami, rodziną, personelem pielęgnacyjnym obserwuj pod kątem zmian skórnych
  • Pełna higiena obejmuje mycie całego ciała – to znaczy: twarzy, szyi, dekoltu, klatki piersiowej, brzucha, ramion, okolic pach, rąk, dłoni, pleców, stóp, nóg i okolicy narządów płciowych (najlepiej w tej kolejności).  Mycie całego ciała powinno odbywać się raz dziennie. Wyjątkiem od tej reguły są osoby umierające lub w bardzo złym stanie ogólnym.
  • Częściowa higiena uwzględnia tylko mycie twarzy i okolic narządów płciowych. W razie potrzeby takie mycie można i należy wykonywać kilka razy dziennie. Zwykle przeprowadza się częściowe mycie rano lub wieczorem (w zależności od tego, kiedy odbywa się mycie całego ciała), a następnie ponownie po obiedzie.

Mycie całego ciała i mycie częściowe można przeprowadzić na różne sposoby:

Mycie w łóżku

Osoby wymagające opieki, które ze względu na stan zdrowia (także po operacji lub wypadku) nie mogą wziąć kąpieli, prysznica lub umyć się siedząc przy umywalce, muszą być myte w łóżku, w pozycji leżącej.

Środki pomocnicze do mycia seniora w łóżku: jednorazowe prześcieradła, ręczniki, podkłady, pieluchy w przypadku nietrzymania moczu, worki na śmieci np. na zużyte artykuły higieniczne, maści na rany i gojenie, ewentualnie pościel do wymiany w zasięgu ręki, kilka myjek (co najmniej 2), kilka małych ręczników (co najmniej 2), płyny do mycia z naturalnym pH, miska do mycia, środki do dezynfekcji rąk, rękawiczki

Podczas mycia pleców, zmiany pieluch i ubierania seniora powinien on być ostrożnie przekręcany. Ważne jest, aby senior nie odczuwał bólu. Podczas mycia skórę należy również dokładnie zbadać pod kątem zmian lub nieprawidłowości. Należy zadbać o obolałe, suche, popękane miejsca na skórze – najlepiej omówić to z bliskimi, lekarzami lub specjalistami.

Przykładowy sposób mycia podopiecznego w łóżku:

  • Umieść środki higieniczne i wszystkie niezbędne narzędzia w zasięgu łóżka w tym odzież na zmianę. W każdym momencie  komunikuj się z podopiecznym, aby wiedział co zamierzasz zrobić
  • Pod pacjentem muszą być umieszczone jednorazowe prześcieradła, podkłady lub ręczniki
  • Sprawdź temperaturę wody do mycia podopiecznego, jeśli temperatura jest pokojowa możesz przystąpić do mycia
  • Zdezynfekuj ręce, zmień rękawiczki i odkryj podopiecznego
  • Rozbierz najpierw górną część ciała seniora
  • Mycie częściowe górnej części ciała obejmuje mycie twarzy oraz okolic pach, natomiast w przypadku mycia pełnego będzie to mycie twarzy, szyi, dekoltu, klatki piersiowej, brzucha, ramion, rąk, dłoni, pach i pleców
  • Umyj najpierw przednią stronę, a następnie tylną i osusz kolejno ręcznikiem
  • Suche, popękane obszary skóry lub posiadające rany po umyciu nasmaruj maściami pielęgnacyjnymi dostosowanymi do rodzaju schorzenia
  • Ubierz górną część ciała (w razie potrzeby załóż podkoszulek, a następnie bluzkę)
  • Rozbierz dolną część ciała podopiecznego
  • Zdezynfekuj ręce
  • Umyj dolną część ciała (przy częściowym myciu: umycie okolice genitaliów i zdezynfekuj ręce, przy myciu całego ciała: myjemy stopy, nogi, okolice intymne i dezynfekujemy ręce), następnie osuszamy ręcznikiem
  • W razie potrzeby suche, popękane obszary skóry lub posiadające rany po umyciu nasmaruj maściami pielęgnacyjnymi dostosowanymi do rodzaju schorzenia
  • Ubierz dolną część ciała podopiecznego, a w przypadku inkontynencji sprawdź pieluchę i zmień, jeśli jest to konieczne. Naciągnij bieliznę, ewentualnie spodnie, wciągnij skarpetki na stopy, obróć podopiecznego lub pozwól mu chwycić rączkę łóżka i podciągnąć wszystkie elementy garderoby.
  • Przykryj seniora lekkim kocem, gdyż po kontakcie z wodą ciało może być lekko wychłodzone
  • Posprzątaj wszystkie narzędzia, które były użyte do mycia i wyrzuć te, które były jednorazowego użytku
  • Brudną bieliznę seniora włóż do odpowiednich pojemników
  • Zdezynfekuj ręce
  • Prysznic

Prysznic i kąpiel są traktowane równorzędnie pod względem pielęgnacji. Najlepiej, aby podopieczny brał prysznic lub kąpiel raz w tygodniu. Często branie prysznica lub kąpieli jest wykonywane przez personel pielęgniarski lub opiekuńczy. Te podstawowe środki higieniczne są stosowane tylko wtedy, gdy stan ogólny i stan krążenia seniora na to pozwalają. W tym przypadku warto jednocześnie myć włosy podopiecznego.

Jeśli osoba wymagająca opieki jest na tyle mobilna, że ​​może sama wejść do łazienki, to opiekun jedynie ją nadzoruje. Jeśli osoba wymagająca opieki nie może samodzielnie dostać się do łazienki używając niezbędnego sprzętu i środków pomocniczych, musi być wspomagana przez opiekuna np. poprzez doprowadzenie do łazienki i posadzenie na krześle pod prysznicem lub przed zlewem na wózku inwalidzkim).

Środki pomocnicze do mycia seniora w łazience: ręczniki, pieluchy w przypadku ​​nietrzymania moczu, worki na śmieci np. na zużyte artykuły higieniczne, maści na rany i gojenie, przewijaki, kilka myjek (co najmniej 2), kilka małych ręczników (co najmniej 2), płyny do mycia o neutralnym pH), szampon o neutralnym pH przyjazny dla skóry), rękawiczki, antypoślizgowe obuwie.

Przed wzięciem prysznica lub kąpieli opiekun powinien również założyć antypoślizgowe obuwie oraz w razie potrzeby fartuch prysznicowy.

  • Przygotuj łazienkę: środki czystości powinny być pod ręką, podłoga musi być sucha, aby nie doszło do poślizgnięcia, rozłóż też maty antypoślizgowe, jeśli jest taka możliwość
  • Poproś podopiecznego o rozebranie się i założenie antypoślizgowych butów
  • Pozwól mu sprawdzić temperaturę wody
  • Posadź podopiecznego na krześle prysznicowym
  • Upewnij się, że podopieczny jest na siłach, aby samodzielnie wziąć prysznic, w razie potrzeby zaproponuj swoją pomoc
  • Podaj mydło oraz myjkę/gąbkę do mycia twarzy i zaproponuj pomoc w umyciu włosów
  • Podaj myjkę/gąbkę do mycia górnych partii ciała
  • Po umyciu mydłem górnej i dolnej części ciała należy spłukać pianę pod bieżącą wodą
  • Dobrze wysusz ciało i włosy podopiecznego
  • W razie potrzeby nasmaruj ciało seniora balsamami lub zalecanymi kremami
  • Ubierz górną i dolną część ciała
  • Ułóż włosy zgodnie z życzeniem seniora: wysuszenie suszarką, lokówką itp.
  • Jeśli senior jest na siłach, to mobilizuj go do tego, aby samodzielnie dbał o higienę ciała pod nadzorem opiekuna, to jest ważne także dla jego psychiki
  • Po zakończeniu czynności higienicznych należy wyczyścić łazienkę: wytrzeć podłogę do sucha, wyczyścić prysznic lub wannę, uporządkować ewentualne sprzęty i środki pomocnicze
  • Brudną bieliznę należy włożyć do odpowiednich pojemników.

Mycie włosów w łóżku

Podopieczni, którzy nie mogą wstawać z łóżka z powodu swojego stanu zdrowia, muszą również regularnie myć włosy i skórę głowy. Tą czynność higieniczną należy przeprowadzać przynajmniej raz w tygodniu.

Środki pomocnicze do mycia włosów w łóżku: Podkładki hydrofobowe, 1 myjka, 1 wiadro, 1 wanienka do mycia głowy dla osób leżących, szampon o neutralnym pH, ręcznik, miska z wodą, mały kubek, ewentualnie świeża pościel i ubrania na zmianę.

Przed myciem włosów podopieczny musi leżeć płasko na plecach.

  • Umieścić wodoodporne podkładki pod głową podopiecznego
  • Ustaw wanienkę do mycia głowy bezpośrednio pod głową podopiecznego
  • Umieść wiadro na podłodze, aby mogła zbierać się tam woda z węża przymocowanego do wanienki do mycia głowy
  • Jedną ręką spłucz włosy podopiecznego małym strumieniem wody, a drugą zabezpieczaj twarz przed ochlapaniem za pomocą myjki lub ręczniczka
  • Wilgotne włosy dokładnie umyj szamponem
  • Spłucz dokładnie włosy niedużym strumieniem wody zabezpieczając twarz przed ochlapaniem za pomocą ręczniczka lub myjki
  • Osusz ręcznikiem włosy podopiecznego i w razie potrzeby podsusz suszarką
  • Ostrożnie zdejmij umywalkę i podkładkę hydrofobową
  • W razie potrzeby wymień mokrą lub brudną pościel oraz ubranie
  • Ułóż włosy zgodnie z życzeniem podopiecznego
  • Zabierz, posprzątaj, umyj sprzęty i pomoce używane do umycia włosów
  • Opróżnij miskę i wanienkę do mycia włosów w łazience i posprzątaj razem z narzędziami i wszelkimi narzędziami